جامعه ایران ** چو ایران نباشد* تن من مباد
ای که از کوچه ی معشوقه ی ما می گذری برحذر باش که سر می شکند دیوارش
نویسنده: امیر رضامحمودی - پنجشنبه ٢٤ اسفند ۱۳۸٥

 

جغرافياي جهان

قاره اروپا : آشوريان در سرزمين بين النهرين  زندگي مي  کردند ، معتقد بودند  سرزمين طلوع آفتاب به نام آسو  و سرزمين غروب آفتاب به نام اِرِيب نامگذاري شده است. و بدين جهت اروپا را به معناي غروب آفتاب نامگذاري کرده اند که بعداً يونانيان همين نام را پذيرفتند. . قاره اروپا با مساحتي حدود ده ميليون کيلومتر مربع از شمال به اقيانوس منجمد شمالي از غرب به اقيانوس اطلس از جنوب به درياي مديترانه و حد فاصل شرقي آن کوههاي اورال ميباشد تمام قاره ي اروپا بين مدار 36و 37 درجه عرض شمالي گسترش دارد . پس تماماً در منطقه ي معتدله واقع شده است و بين 90درجه طول غربي تا 66 درجه طول شرقي از نصف النهار مبدأ ( گرينويچ) واقع شده است .   جزاير اروپا: در اروپا جزايري چون ايسلند ، انگليس ، سيسيل ، ساردنن ، قبرس ،کرت در در ياي مديترانه وجود دارند بعضي از سرزمينهاي آن به صورت شبه جزيره  است.  مانند شبه جزيره اسکانديناوي که شامل کشورهاي سوئد ، نروژ ، فنلاند و شبه جزيره ايبري شامل اسپانيا و پرتغال شبه جزيره ايتاليا شبه جزيره بالکان که شامل کشورهاي يونان ، آلباني ، يوگسلاوي مي شود لبه هاي سواحل قاره اروپا برخلاف ساير قاره ها مغرس (دندانه دار)هست.

خليج هاي اروپا : در اروپا به علت بريدگي سواحل خليج هاي متعددي در آن ايجاد شده است مانند خليج تارانت در جنوب ايتاليا ، خليج کاسني در شرق فرانسه خليج سن مالو در شمال غرب فرانسه خليج بريستون در انگليس خليج فنلاند خليج بتني در ايسلند ( بين فنلاند و اسکانديناوي).

تنگه هاي اروپا : عبارتند از جبل الطارق بين اروپا آفريقا ، تنگه بسفر داردانل بين درياي سياه و مرمره و اژه وبسفر بين سياه و مرمره قرار دارد تنگه ي  دووِر بين فرانسه انگليس تنگه ي اسکا ر ژاک بين درياي شمال و بالتيک و   کا تکات بين درياي شمال و بالتيک 

رودهاي اروپا : رودهاي اروپا عموما پر آب و منظم ميباشند و هيچ گاه طغياني نيستند . بعلت وفور بارندگي . که معروفترين آنها عبارتند از رود دانوب در جنوب اروپا از کوههاي آلب سرچشمه گرفته و طويلترين رود اروپاست . و از کشورهاي اتريش ، مجارستان ، يوگسلا وي ، بلغارستان و روماني به درياي سياه ميريزد .

آب و هوا : همانطور که ميدانيد قاره اروپا در يک منطقه ي معتدل واقع شده و تحت تاثير جريانهاي دريايي و مراکز فشار زياد و فشار کم قاره و اقيانوس واقع شده که ميتواند تاثير مثبتي در اقليم منطقه بگذارد و همين جريانهاي اقيانوسي و مراکز فشار چها چوب مشخصه ي آب و هواي اروپا را تعيين ميکند ، به شرح زير است

1- آب و هواي اقيانوسي : غرب ارو.پا و شمال غرب آن يعني از در ياي سفيد تا درياي بالتيک ، شمال آلمان ، انگليس ، ايرلند و قلب فرانسه و اسپانيا داراي اينگونه آب و هوا است ، در طول سال بارندگي دارد . حداکثر دما 18 درجه و حد اقل آن 8 درجه است و تحت تاثير جريانهاي اقيانوسي دريايي گلف استريم قرار دارد . 

2- آب و هواي کوهستاني :نواحي کوهستاني مرکزي و جنوبي و بخشي از نواحي اسکانديناوي داراي شرايط آب و هواي کوهستاني مي باشد. ثل کشورهاي سوييس ، اتريش ، ماسيف سانترال فرانسه .

3- آب و هواي بري وقاره اي : نواحي شرقي اروپا بعلت دور بودن از دريا و عدم تاثير رطوبتهاي دريايي تابستانهاي گرم و زمستانهاي سردي را دارد. مانند هواي مسکو

4- آب و هواي سرد قطبي :نواحي شمال اروپا که در عرض بلند جغرافيايي و اقع شده  است با زمستانهاي طولاني و سرد و گاهي هم برودت هوا تا چهل درجه سانتي گراد ميرسد: مانند اسکانديناوي با زمستانهاي طولاني گاهي درجه يبرودت هوا تا 40 در جه ميرسد .

5 - آب و هواي مديترانه اي : کشورها ي جنوب اروپا در حاشيه ي دريا ي مديترانه مانند اسپانيا ،پرتغال ، ايتاليا ، فرانسه و شبه جزيره ي بالکان با تابستانهاي گرم و آفتابي ( اروپاي آفتابي ) و زمستانهاي ملا يم حاکم است . و از تفريحگاههاي ارو پا به شمار مي آيد.

کو ههاي اروپا :ارتفاعات اروپا به طور کلي به دو دسته تقسيم مي شوند. اروپاي پير و اروپاي جوان.قسمت شمالي اروپا ( اروپاي پير):که عمده آن هارا سرزمينهاي پست و فرسوده تشکيل مي دهد مربوط به دوران اول و دوم زمين شناسي است. ارتفا عات چندان معروف ندارد . مثلاً ارتفاعات پناين (بن نويس ) در انگليس به ارتفاع 1343 متر و يا ارتفاعات اسکاتلند و قله معروف نارو دنايا به ارتفاع 1900 متر .

قسمت جنوبي اروپا،اروپاي جوان :ارتفاعات مربوط به دوران سوم (ترشياري ) کواترنري مي باشد مانند آلپ که قله ي معروف آن مُن بلان 4810متر کوههاي کارپات آپنين در ايتاليا و ارتفاعات ديناريک در يوگسلاوي، وُژ ،ژورا در فرانسه کوههاي پيرينه بين اسپانيا و فرانسه و کوههاي سيرانوادا در اسپانيا .

درياچه هاي اروپا:   معروفترين درياچه هي اروپا در کشور فنلاندبه عنوان کشور درياچه ، لارگا ،اُنگا در شمال شرقي اروپا در نزديکي بين فنلاند و اوکراين و چندين درياچه ديگر

پوشش گياهي :قاره اروپا به تبعيت از شرايط اقليمي و آب و هوايي داراي پوشش گياهي متفاوت و متنوع است . بطوري که درناحيه يشمالي اروپا به علت شدت سرما و نبودن دماي ملايم و عدم خاک حاصلخيز بيشتر گياهان از نوع خزه و گلسنگ ميباشد که به توندرا معروف است . بعد از عبور از  توندرا  به سرزمين تايگا ميرسيم که دما اندکي ملايم تر و نوع جنگلهاي مخروطي و سوزني برگ را مانند سرو و کاج مشاهده ميکنيم . بجز سرزمينهاي استپي شرق اروپا که داراي علفهاي کوتاه قد ميباشد جنگلهاي تنک کم و بيش مشاهده ميشود. در ناحيه ي اروپاي مرکزي و غربي به علت بارش فراوان وخاک حاصلخيز خاک جنگلها ي نسبتاًانبوه از نوع بلوط و شاه بلوط و،وَن (بَن) با علفزارهاي بلند که براي چراگاه بسيار مناسب  است. در نواحي جنوبي اروپا گيا هان مديترانه اي مانند انگور ،انجير و زيتون به خوبي به عمل مي آيد پنجه اي شکل است .

واحد هاي مختلف ناهمواري :چهار واحد توپو گرافيک (پستي و بلندي) در اروپا قابل مشاهده است .

الف: سرزمينهاي پست داخلي و ساحلي : نيمي از سرزمينهاي اروپارا سرزمينهاي پست از کناره درياي بالتيک تا سفيد و درياي سياه به آزوف در ناحيه ي جنوب اروپا پوشانده و بخش ديگر نواحي جلگه اي (پو)و سواحل هلند (پلدر)

ب:فلاتها و سرزمينهاي مرتفع مرکزي : بيشتر سرزمين اسکاتلند . چشمه آبگرم ماسيف سانترال فرانسه ارتفاعات اسکاتلند و سرزمين بوهم در چک و شبه جزيره ي ايبري در اسپانيا و پرتغال چشم انداز زيبايي را به اروپا داده است .

ج: سرزمينهاي مرتفع شمال غرب : شامل قسمت اعظم ايرلند -ايسلند شمال غرب انگليس وشبه جزيره اسکانديناوي ميباشد و فعاليت يخچال و فرسايش از ويژگيهاي عمده ياين ناحيه است . بارندگي در آن فراوان ، برق آبي و فعاليت کشاورزي و دريا نوردي در آن مشاهده ميشود.

د: اروپاي جنوبي: در اين ناحيه که شامل شبه جزاير و مجمع الجزاير اروپا است ميشود و رودخانه هاي بزرگي در آن جريان دارد که براي توليد برق آبي قابل توجه است.

 ويژگيهاي انساني و اقتصادي اروپا: وخاک حاصلخيز خاک جنگلها ي نسبتاًانبوه از نوع بلوط و شاه بلوط و،وَن (بَن) با علفزارهاي بلند که براي چراگاه بسيار مناسب  است. در نواحي جنوبي اروپا گيا هان مديترانه اي مانند انگور ،انجير و زيتون به خوبي به عمل مييآيد پنجه اي شکل است .

واحد هاي مختلف ناهمواري :چهار واحد توپو گرافيک (پستي و بلندي) در اروپا قابل مشاهده است .

الف: سرزمينهاي پست داخلي و ساحلي : نيمي از سرزمينهاي اروپارا سرزمينهاي پست از کناره درياي بالتيک تا سفيد و درياي سياه به آزوف در ناحيه يجنوب اروپا پوشانده و بخش ديگر نواحي جلگه اي (پو)و سواحل هلند (پلدر)

ب:فلاتها و سرزمينهاي مرتفع مرکزي : بيشتر سرزمين اسکاتلند . چشمه ابگرم ماسيف سانترال فرانسه ارتفاعات اسکاتلند و سرزمين بوهم در چک و شبه جزيره ي ايبري در اسپانيا و پرتغال چشم انداز زيبايي را به اروپا داده است .

ج: سرزمينهاي مرتفع شمال غرب : شامل قسمت اعظم ايرلند -ايسلند شمال غرب انگليس و سبه جزيره اسکانديناوي ميباشد و فعاليت يخچال و فرسايش از ويژگيهاي عمده ي اين ناحيه است . بارندگي در آن فراوان ، برق آبي و فعاليت کشاورزي و دريا نوردي در آن مشاهده مي شود.

د: اروپاي جنوبي: در اين ناحيه که شامل شبه جزاير و مجمع الجزاير اروپا است مي شود و رودخانه هاي بزرگي در آن جريان دارد که براي توليد برق آبي قابل توجه است.

 ويژگيهاي انساني و اقتصادي اروپا: بجز نواحي مساعد و سرد ناحيه ي شمال اروپا بقيه ياين قاره از نظر تراکم جمعيت مناسب بوده بطوري که در هر کيلومتر مربع از آن 68 نفر زندگي ميکنند . مناطق پرجمعيت اروپا اطراف مراکز صنعتي حاشيه ي رودخانه ها  و نواحي کشاورزي آن است .

مهاجرت هاي اروپا: الف: مهاجرتها ي خارجي : اکتشافات جغرافيايي اروپائيان در قرن پانزدهم منجر به مهاجرتهاي بزرگي از اروپا به ساير نقاط جهان گرديد بطوري که در طول يک قرن و نيم 70 ميليون نفر از اروپا خارج شدند و با تجربيات و امکانات خويش به قاره هايي چون آمريکا ، استراليا مهاجرت کردند . با سفر کريستف کلمب  پاي اروپائيان به آمريکا باز شد و سير مهاجرت صورت گرفت . مهاجرت عظيم اروپائيان را سه عامل باعث شد 1- زيادي جمعيت 2- بحرانهاي اقتصادي در طول قرن نوزدهم 3- امکانات دريانوردي و حمل و نقل سريع . دوره ي اوج مهاجرت را ميتوان از 1980تا 1914 ميلادي دانست اولين گروههاي مهاجر در بندرها پياده مي شدند و سپس به داخل رخنه مي کردند و بتدريج در داخل آن قاره جاي گرفب: مهاجرتهاي داخلي : در داخل قاره اروپا مهاجرتهاي فصلي از کشوري به کشور ديگر بنا به مقتضيات فصلي صورت صورت ميگيرد . آلمان از نظر پذيرش گارگر در مقام اول قرار دارد و پس از آن انگليس و فرانسه در رده هاي بعدي قرار دارند. 

مهاجرتهاي منقطع: از پديده هاي نوين در اروپا است که جابجايي روزانه بين محل کار و سکونت صورت ميگيرد . جمعيت اروپا متجاوز از 500 ميليون نفر است که بيشترين تراکم در اروپاي غربي است . ولي روند افزايش جمعيت شکل ناموزوني دارد . در مقابل رشد جمعيت در کشورهاي اروپاي شرقي بعضي از کشورهاي اروپاي غربي با رشد منفي مواجهند و بزرگترين رشد جمعيت در ميان کشورهاي اروپاي غربي مربوط به فرانسه است دولتهاي اروپايي براي مواجه با کمبود جمعيت معمولا بعضي خانواده ها را تشويق و تسهيلاتي در اختيار آنان قرار مي دهند.

گروههاي نژادي اروپا : مردم اروپا از نژاد سفيداندو به تيره هاي شمال شرقي ،آلپي ،ديناوي ،و مديترانه اي تقسيم ميشود. گروهي از لاپن ها در شمال اروپا به به صورت کوچ نشيني به تربيت گوزن و صيد ماهي مي پردازند.

زبان مردم اروپا:مردم ايسلند و اسکانديناوي به زبان ژرمن ، مردم فنلاند به زبان فنلاندي، زبان انگليسي جزء زبان ژرمن است و مردم اروپا به آن علاقه زيادي دارند . زبانهاي آلماني و فرانسوي از عمده ترين شاخه هاي زبان اروپايي است . مردم سويس به چهارزبان سخن مي گويند ، 1درصد روماني ،70 درصد آلماني، 19 درصد فرانسوي،10 درصد ايتاليايي زبان اسلاوي در شرق اروپا رايج است و در يونان به سبک يوناني سخن ميگويند.

اديان اروپا : اروپا بيشتر مسيحي بوده و سه مذهب دارند. کاتوليک ، در اروپاي جنوبي ، سواحل مديترانه که پاپ رهبر روحانيون آن در واتيکان رم مشغول فعاليت است.مذهب پروتستان:در ميان مردم شمال اروپا رايج است و مذهب ارتدکس ،در ميان مردم يونان و کشورهاي اروپايي البته به طور پراکنده و مسلمانان در اين قاره نيز زندگي ميکنند و مهمترين کشور مسلمان نشين اروپا آلباني است ،و در قسمت اروپاي ترکيه ساکن مي باشند.

کشا ورزي و دامپروري : کشورهاي اروپايي از نظر کشاورزي و دامپروري به علت شرايط آب و هوايي و استعداد خاک قابل اهميت است . مردمان قديم با خشکاندن باتلاقها و قطع جنگلها براي کمبود زمينهاي کشاورزي و بازدهي محصول بيشتر به طريق سنتي اقدام مي کردند . . به علت کثرت جمعيّت و رشد بالاي جمعيت اين قاره پاسخگوي نيازمنديهاي محصولات غذاي مردم نمي باشد به طوري که از قرن هيجدهم به بعد مردم اوپا به فکر دستيابي به سرزمينهاي ديگر افتادند و به قاره هاي استرالياو آمريکا مهاجرت کردند تا بتوانند کمبود محصولات خود را آنجا تامين کنند . امروزه 30 درصد وسعت اروپا را جنگل 20دصد آنرا زمينهاي کشاورزي و 30 درصد را مراتع تشکيل مي دهد و لي به علت شرايط محيطي انواع محصو.لات سردسيري و گرمسيري با روش مدرن کشاورزي مکانيزه در اين قاره بدست مي آيد چنانچه در اروپاي شمالي، کشت انواع حبوبات و درختان سردسيري، اروپاي مرکزي کشت انواع غلات و ذرت در نواحي جنوبي اروپا کشت پنبه ، زيتون و انگوررايج است.و هرکشوري محصول منحصر به فرد خود را دارا است . دامپروري در دانمارک و هلند ، کشت انگور در فرانسه و زيتون در اسپانيا و ايتاليا رواج دارد.

منابع و معادن :قاره اروپا ابتدا از انرژي آب و با د استفاده ميکردو آنگاه با اختراع ماشين بخار در قرن 18 تحولي شگرف در صنعت بوجود آوردو از نيروي زغال سنگ در جهت راه اندازي لوکومو تيو و قطارهاي باري استفاده کردند و اولين بار در سال 1825 ميلادي بين شهر استو کون ،درالنگتون در انگليس قطار باري را بحرکت درآوردند و امروزه از نظر نيروي زغال سنگ در انگلستان آلمان فرانسه و لهستان ، بلژيک و لوکزامبورک ميتوان اشاره کرد . معادن زغال سنگ ناحيه ي راين در آلمان ( روهر _آخن )و سنگ آهن سار درفرانسه .با کشف نفت در درياي شمال که ميتواند جوابگو ي صنعت انگليس و آلمان باشد تحولي ديگر در صنعت ارو پا ايجاد شد و قبل از آن ميدان نفتي روماني در جنوب اروپا تا اندازه اي جوابگوي صنعت اروپا بود . ميدان نفتي روماني به نام پُلاستي معروف است .امروزه بندر روتردام در هلند (دهانه ي رود راين) بزرگترين بندر نفتي جهان محسوب مي شود . که از کشورهاي خاور ميانه با تانکرهاي غول پيکر وارد اين منطقه مي شود . اکثر کشورهاي اروپايي وابسته به حوزه نفتي خاور ميانه مي باشند . غير از بند نامبرده بندر جنوا و مارسي بزرگترين بندر وارداتي نفتي مي باشند.   کشورهاي اروپايي از نظر توليد برق آبي به علت وجود رودخانه هاي پرآب هم مانند دانوب راين اِلب و اُدر داراي اَهميت زيادي هستند و صنايع تا اندازه اي مشکلات خود را از اين طريق حل مي کنند دو سد بزرگ مولد برق بر روي رودخانه ولگا در روسيه و او کراين احداث شده است . ايسلند در شمال اروپا از نيروي آتشفشان و آبفشانها استفاده ي زيادي را مي کند بطوري که ريکياويک پايتخت و شهرهاي مجاور آن در هيچ فصلي نياز به دستگاه حرارتي ندارند.

صنايع در اروپا : صنعت اروپا از فعاليت کارگاهي شروع شده و تا ادوات دقيق مانند ساعت دوربين و .. و امروزه پا به صنعت سنگين گذاشته است از قبيل کشتي سازي در بندر آمستردام هلند  ليور پول ، لندن و کارخانه هاي اتومبيل سازي بيشماري در آلمان فرانسه و انگليس.« نيروي اتمي و انرژي هسته اي در انگليس ،فرانسه و آلمان فدرال روسيه قابل توجه است»

حمل و نقل و ارتباطاط:انگيزه ايجاد جاده در اروپا بيشتر نظامي بوده.....ادامه

 

 

 

 

 

 

 

رضامحمودی
امیر رضا محمودی . خداوندا دوستانی دارم که در اعماق قلبم جاى دارند؛ آنان شایسته محبتند و یادشان مایه ى آرامش جان، در این لحظه هاى پایانى سال عزت و غرور شان التیام و اعتلا و سلامت و شاد بدارشان.
نویسندگان وبلاگ:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :